Orman Yangın Teknolojileri

OGM orman yangınlarıyla mücadelede kullandığı yapay zekâ destekli Karar Destek Sistemi, BM Uluslararası Telekomünikasyon Birliğinin düzenlediği yarışmada 1049 proje arasından çevre kategorisinde ikinci olmuştur.

Orman yangın arazözlerine beton pompası entegre edilmesi

Orman yangınlarında kullanılan "Orman yangın arazözleri" arazi koşullarına uyumlu motor gücü ve rot balans ayarları yanında basınçlı su vermesiyle de önemlidir. Beton pompası hattı, arazözün su deposundan beslenecek şekilde modifiye edilirse, uzun mesafeli ve yüksek kot farkı olan yangın alanlarına su iletimi için kullanılabilir. Özellikle dağlık bölgelerde veya hortumla ulaşılamayan noktalarda “su transfer hattı” olarak işe yarayabilir. Uzak mesafelere, dik yamaçlara yüksek debide su basma kapasitesi sağlar. Beton pompaları, düz yerlerde yangın söndürme aracı olarak uygun değildir ama aşırı zor arazi koşullarında su transferi için arazözler ile entegre çalışacak şekilde uyarlanabilir. Ancak bunun için basınç kontrolü, bağlantı adaptörleri ve mobilizasyon planı gerekir.

Serbest Uçuş Yangın Söndürme Sistemi

Türkiye’de giderek artan orman yangınlarının etkileri, küresel ölçekte de benzer şekilde gözlenmektedir. İnsansız hava araçları ile yeni sistemler geliştirilmelidir. Bu durum, farklı ülkelerde çeşitli kurum ve girişimlerin yangınla mücadeleye yönelik yenilikçi teknolojiler geliştirme çalışmalarını hızlandırmıştır. Bu kapsamda, ABD’nin Nebraska eyaletinde faaliyet gösteren Drone Amplified şirketi, IGNIS adlı yangın yönetim sistemiyle entegre çalışan Freefly Alta X insansız hava aracını geliştirmiştir. URL: https://freeflysystems.com/alta-x?utm_source=substack&utm_medium=email

Sistem, termal kamera verilerini işleyen özel bir yazılım aracılığıyla yangın bölgelerini tespit etmekte ve belirlenen stratejik noktalara dakikada 120 adet kapsül bırakabilmektedir. Bu kapsüller, içinde yer alan özel kimyasal karışım sayesinde yaklaşık 40 saniye içinde kontrollü bir alev oluşturur. Oluşturulan bu kontrollü yanma alanları, yangın hattında yangının ilerlemesini durduracak “yanıcı boşluklar” meydana getirir ve mevcut yangının şiddetini ortalama %60 oranında azaltır. Tek bir uçuşta 450 kapsül taşıma kapasitesine sahip sistemin maliyeti 2025 yılında yaklaşık 100.000 ABD Dolarıdır.

Orman Yangın Yeri Sağlığı ve Güvenliği

Orman yangını anında orman ekosistemlerinde ve müdahale alanlarında çalışan personelin sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik kapsamlı önlemler geliştirmeyi amaçlar. Proje kapsamında, yangın bölgesindeki hava kalitesi, toksik gaz ve duman maruziyeti, fiziksel zorluklar, toprak ve bitki örtüsü koşulları değerlendirilir; ayrıca acil müdahale planı, ilk yardım teknikleri, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve risk yönetimi teknikleri uygulanır. Risk yönetimi kapsamında, sahada yönlendirme levhalarının stratejik konumlandırılması ve ileri görev sahiplerinin konumlarının gerçek zamanlı izlenmesi için GPS destekli takip sistemlerinin entegrasyonu sağlanarak müdahale koordinasyonu artırılır. Ayrıca, yangından kaçış planları detaylı olarak hazırlanmakta ve personelin güvenli tahliyesi için uygulanabilir kaçış teknikleri protokolleri geliştirilerek sahada etkin risk azaltma mekanizmaları oluşturulmaktadır. Eğitimler ve saha uygulamalarıyla yangın sonrası sağlık riskleri minimize edilir, iş güvenliği standartları yükseltilir ve çevresel etkiler en aza indirilerek hem çalışanların hem de ekosistemin sürdürülebilirliği sağlanır.

Otonom Yangın Söndürme Robotları

Orman yangınlarında erişimi kısıtlı veya insan güvenliği açısından yüksek risk taşıyan yangın sahalarında kullanılmak üzere tasarlanmış ileri düzey insansız sistemlerdir. Bu robotlar, gelişmiş sensörler (termal kameralar, gaz detektörleri, lidar sistemleri) ve yapay zeka tabanlı algılama algoritmaları sayesinde yangın kaynaklarını ve alevlerin yayılımını anlık olarak tespit edebilmekte, çevresel verileri analiz ederek otonom navigasyon ve müdahale kabiliyeti sergilemektedir. Uzaktan kumanda veya tam otonom modda çalışabilen bu sistemler, yüksek basınçlı su, köpük veya kimyasal söndürme ajanlarını hedeflenen bölgelere hassas ve etkin biçimde uygulayarak yangının kontrol altına alınmasını sağlar. Ayrıca, robotların dayanıklı yapısı ve 7/24 operasyon imkanı, yangın söndürme süreçlerinde insan kaynaklı hata ve riskleri minimize etmektedir.

Yangına Dayanıklı Ağaçlandırma ve Yutak Alan Teknikleri

Permakültür prensiplerine dayalı ekosistem tasarım yaklaşımları kullanılarak, mıntıka analizi kullanarak orman yangınları simulasyonları gerçekleştirilmektedir. Bu simulasyonlar sayesinde yangının yayılım dinamikleri analiz edilerek, yangına dayanıklı ve biyolojik çeşitliliği destekleyen koruyucu tür şeritlerinin stratejik konumlandırılması sağlanmaktadır. Yangına direnci yüksek yerel türlerin seçimiyle planlanan ağaçlandırma /karbon yutak alanlarının oluşturulmasına katkıda bulunmakta, yangın sürecini kısıtlamakta ve orman ekosisteminin yangın sonrası iyileşme kapasitesini artırmaktadır. Orman yangınlarına dirençli ağaçlandırma ve karbon yutak alanı tesis edilme teknikleri tüm etüt proje ve ağaçlandırma mühendisleri için önemlidir. Bu bütüncül yaklaşım, hem yangın riskinin azaltılması hem de iklim değişikliğine uyumda sürdürülebilir orman yönetimi hedeflerine hizmet etmektedir.