Yeşil Gündem ve Ekoköy Evi- Nisan 2026 Bülteni

İklim değişikliği, yapay zekâ dönüşümü ve sürdürülebilir yaşam politikaları bu ayın gündeminde öne çıkan başlıklar oldu. COP31 hazırlıkları kapsamında uluslararası diplomasi hız kazanırken, ormanlar, karbon yutak alanları ve tarım arazilerinin korunmasına yönelik yeni düzenlemeler dikkat çekti.

Küresel ölçekte enerji şirketlerinin iklim taahhütlerinden geri adım atması ve savaşların karbon bütçesine etkisi tartışılırken, yerel düzeyde sıfır atık, döngüsel ekonomi ve ekoköy yaklaşımları çözüm alanları olarak öne çıktı. 🤖 Aynı zamanda yapay zekâ alanındaki etik düzenlemeler, eğitim politikaları ve kurumsal uygulamalar geleceğin yönünü belirleyen kritik gelişmeler arasında yer aldı.

1️⃣ İklim, Çölleşme ve Çevre Gündemi 🌍

• Büyük petrol şirketleri BP, Shell ve ExxonMobil’in net sıfır hedeflerinden geri adım attığına dair yeni araştırma yayımlandı.

• Murat Kurum COP31 başkanı olarak BM üyesi ülkelere ilk vizyon mektubunu gönderdi; Antalya’daki hazırlıkların sürdüğü açıklandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31 Başkanı olarak BM Genel Sekreterliği ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (BMİDÇS) taraf ülkelere ilk mektubunu gönderdi. COP31 Başkanı Kurum, COP31 Başkanlığı sitesinde de yayımlanan mektubunda, Türkiye’nin başkanlık vizyonunu anlattı, COP31 için yapılan görevlendirmeleri açıkladı. Antalya’da ev sahipliği sürecine ilişkin teknik ve fiziki altyapı çalışmalarının sorunsuz ilerlediğini dile getiren COP31 Başkanı Kurum, Pre-COP toplantısının da Güney Pasifik’teki Tuvalu’da 5–8 Ekim 2026 tarihlerinde gerçekleştirileceğini duyurdu.

• COP31 öncesinde uluslararası diplomasi hız kazanırken BM Genel Sekreteri António Guterres ile görüşmeler gerçekleştirildi.

• World Meteorological Organization dünya sisteminin rekor enerji dengesizliği yaşadığını ve okyanus ısınmasının hızlandığını açıkladı.

• Yeni analiz, savaşların küresel karbon bütçesini hızla tükettiğini ve sadece iki haftada 5 milyon ton emisyona yol açtığını ortaya koydu. 1990'dan bu yana ABD kaynaklı iklim zararının 10 trilyon dolara ulaştığı belirtildi.

• Birleşmiş Milletler’e bağlı küresel tarım ve gıda kuruluşu olan Food and Agriculture Organization’nun önemine değinilerek Türkiye’nin 2027 Genel Direktörlük seçimi için aday göstermesinin ulusal bir hedef olduğu vurgulanmaktadır. Türkiye’nin 1948’den beri üyesi olduğu bu saygın kuruluşun dünya tarım politikalarında belirleyici rol oynadığı belirtilirken, aday olarak gösterilen Mehdi Eker’in deneyimi ve entelektüel birikiminin bu süreçte avantaj sağlayacağı ifade edilmektedir. Yazı, siyasi görüşlerden bağımsız olarak tüm paydaşların bu hedef etrafında birleşmesi gerektiğini savunmakta ve Türkiye’nin FAO yönetimine aday olmasının küresel ölçekte önemli bir fırsat ve prestij sağlayacağı sonucuna ulaşmaktadır.

2️⃣ Doğal Kaynaklar, Ormanlar, Ekosistem ve Biyoçeşitlilik 🌲

• Prof. Dr. Tolunay: “Mevcut Ormanların Tuttuğu Karbonun Gönüllü Piyasalarda Ticareti Mümkün Değil”

Orman Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, Orman Genel Müdürlüğü (OGM) karbon yutak ormanları kuracak, bedel almak suretiyle kurduracak veya kurulmuş ormanların tesis maliyetinden az olmamak ve karbon piyasası rayiç bedeli tahsil edilmek kaydıyla tahsis edecek, yönetecek, işletecek. OGM’nin karbon yutak alanı kurarak karbon satmasının mümkün olmadığını söyleyen Prof. Dr. Tolunay, “Çünkü yeni ormanlaştırma çalışmaları OGM için gönüllülük değil zorunluluktur. OGM’nin yapabilecekleri, kişi veya şirketlere ormanlaştırma projeleri için orman dışında arazi tahsisi veya kiralanması, yapılan ormanlaştırma projelerinin kaydının tutulması ve takibiyle sınırlı kalacaktır” dedi.

Orman karbonunun gönüllü piyasalarda satışı konusunda değerlendirmelerde bulunan Tolunay, mevcut ormanların karbonunun ticarete konu olamayacağını vurguladı.

• Tarım arazilerindeki kaçak yapıların yıkımı için yeni yönetmelik yürürlüğe girdi. Tarım arazilerindeki kaçak yapılara yıkım kararı Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girerken, izinsiz tüm yapıların yıkılması ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi belediyeler veya il özel idareleri sorumluluğunda olacak. Hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen bir ay içinde belediye veya il özel idarelerince yıkılmayan yapılar, Bakanlıkça yıkılabilecek veya yıktırılabilecek.

• Yeni raporlar, orman kaybı ve su kıtlığının en fazla kırılgan toplulukları etkilediğini ortaya koydu.

• TÜİK, 1990–2024 sera gazı emisyon verilerini yayımlayarak COP31 öncesi bilimsel referans sundu.

3️⃣ Ekoköy Evi Gündemi 🏡

• Marmara Sürdürülebilir Çevre Sempozyumu “Bir Deniz, Bir Gelecek; Marmara’dan COP31’e” temasıyla gerçekleştirilecek.

• Sıfır Atık Forumu 2026 İstanbul’da 150’den fazla ülkenin katılımıyla düzenlenecek. “Antalya’ya Giden Yol Bildirgesi” ile yerel sürdürülebilir yaşam modellerinin COP31’e katkı sağlaması hedefleniyor. Sıfır Atık Forumu 2026, 5-7 Haziran tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek ve 150’den fazla ülkeden katılımcıyı bir araya getirecek önemli bir uluslararası buluşma olacaktır. Sıfır Atık Vakfı öncülüğünde gerçekleştirilecek forum, sıfır atık yaklaşımını küresel iklim eyleminin merkezine taşıyarak kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcileri arasında iş birliğini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Aynı zamanda forum, Türkiye’nin ev sahipliğinde COP31 öncesinde kritik bir hazırlık platformu olarak konumlanmakta ve “Antalya’ya Giden Yol: İklim Eylemi Olarak Sıfır Atık” temasıyla küresel politika üretimine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

• Döngüsel ekonomi, gıda atıkları ve yerel üretim konuları ön plana çıkıyor.

4️⃣ Yapay Zekâ Gündemi 🤖

• China dijital insan uygulamaları için etik düzenleme hazırladı.

• Mark Zuckerberg kişisel yapay zekâ vekili geliştirdiğini açıkladı.

• Norway Government Pension Fund Global yatırım kararları için özel AI modeli geliştirdi.

• OpenAI Sora video modelini kapattı ve yeni “Library” özelliğini duyurdu.

• MEB, YÖK, UNESCO ve TÜBİTAK tarafından yapay zekâ etik rehberleri yayımlandı.

5️⃣ Gelecek Programı 📅

• COP31 Antalya süreci hız kazanıyor; Pre-COP toplantısı Tuvalu’da yapılacak.

• 17 yabancı gazeteci Türkiye’nin sürdürülebilirlik projelerini yerinde inceliyor.

• ÇEVKO ve Küresel Isınma Kurultayı COP31 odaklı iklim söyleşi serisi başlattı.

• Sıfır Atık Festivali ve uluslararası forumlar COP31 hazırlık sürecini destekliyor.

6️⃣ Kozmetik ve Doğal Yaşam Gündemi 🌿

• Doğal yaşam ve sürdürülebilir üretim modelleri COP31 sürecinde öne çıkıyor.

• Yerel üretim, bitkisel kozmetik ve döngüsel ekonomi uygulamaları çevre gündemiyle bütünleşiyor.

• Ekoköy ve doğal yaşam modelleri iklim uyum çözümleri arasında değerlendiriliyor.

📌 Genel Değerlendirme

İklim diplomasisi hızlanırken COP31 Antalya süreci; çevre, tarım, yapay zekâ ve sürdürülebilir yaşam başlıklarını aynı eksende buluşturuyor. Küresel ölçekte enerji, savaş ve teknoloji gelişmeleri iklim politikalarını doğrudan etkilerken, yerel ölçekte ekoköy, doğal yaşam ve döngüsel ekonomi çözümleri daha fazla önem kazanıyor.