İran'da Orman

Iran, topoğrafik ve biyocoğrafik açıdan oldukça farklı ekosistemlere sahip bir ülkedir. Ülkenin başlıca dağ sistemlerini oluşturan Zagros Mountains ve Alborz Mountains, iklim, hidroloji ve bitki örtüsü üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Zagros Dağları batı ve güneybatı kesimlerde uzanırken, Alborz Dağları Hazar Denizi kıyıları boyunca kuzeyde yer almaktadır. Bu dağ sistemleri, ülkenin iç kesimlerinde yer alan Dasht-e Kavir ve Dasht-e Lut gibi geniş çöl havzalarının oluşumunda etkili olmuş; kurak ve yarı kurak iklim koşullarının şekillenmesine katkı sağlamıştır. Buna karşılık, Hazar Denizi kıyıları ile Basra Körfezi’nin kuzey kesimlerinde daha alçak ve verimli ovalar gelişmiş olup bu alanlar tarım ve yerleşim açısından önemli merkezler haline gelmiştir.

Bitki örtüsü kompozisyonu bakımından İran’da beş ana biyocoğrafik bölge ayırt edilmektedir. Hyrcanian Forests, Hazar Denizi kıyılarında nemli ve geniş yapraklı orman ekosistemleriyle öne çıkarken; Arasbaran Forest biyolojik çeşitlilik açısından yüksek değere sahip geçiş ormanlarını içermektedir. Zagros Forest bölgesi ise yarı kurak koşullara uyum sağlamış meşe ağırlıklı orman ekosistemlerinden oluşmaktadır. Bunun yanında İran-Turan Bölgesi step ve kurak alan bitki örtüsünü temsil ederken, Khalijo-Omani Bölgesi Basra Körfezi ve Umman Denizi kıyılarındaki sıcak ve kurak kıyı ekosistemlerini kapsamaktadır. Bu biyocoğrafik çeşitlilik, İran’ın ekolojik dayanıklılığı, karbon depolama kapasitesi ve biyolojik çeşitliliği açısından önemli bir doğal zenginlik oluşturmaktadır.

Arasbaran Biyosfer

Arasbaran Forest, İran’ın kuzeybatısında yer alan ve UNESCO biyosfer rezervi olarak kabul edilen önemli bir orman alanıdır. Bölge, bazıları endemik olan çok sayıda bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapması nedeniyle zengin biyolojik çeşitliliği ile tanınmaktadır. Yaklaşık 78.560 hektarlık bir alanı kaplayan orman; dağlık topoğrafyası ve yoğun bitki örtüsü ile karakterizedir. Arasbaran, aynı zamanda içerisinde yer alan çok sayıdaki tarihi alan ve geleneksel köy nedeniyle kültürel açıdan da önemli bir bölgedir.

Arasbaran Forest, İran’ın Doğu Azerbaycan Eyaleti’nde, özellikle Ahar, Kaleybar ve Varzaqan ilçeleri çevresinde yer alan önemli bir orman ve dağ ekosistemidir. Yaklaşık 78.560 hektarlık alanı kapsayan bölge, 1976 yılında UNESCO İnsan ve Biyosfer (MAB) Programı kapsamında biyosfer rezervi ilan edilmiştir. Hazar–Kafkasya ve İran-Turan biyocoğrafik bölgeleri arasında geçiş kuşağında yer alması nedeniyle yüksek ekolojik çeşitliliğe sahip olan Arasbaran; meşe, gürgen, akçaağaç, yabani meyve türleri ve yüzlerce otsu bitki türünü barındırmaktadır. Bölgede boz ayı, yaban keçisi, vaşak, kurt, yaban domuzu ve nesli tehdit altında bulunan Kafkas kara horozu gibi önemli fauna türleri yaşamaktadır. Dağlık topoğrafya, mikroiklim özellikleri ve yarı nemli orman yapısı sayesinde Arasbaran, hem biyolojik çeşitlilik hem de karbon depolama kapasitesi açısından İran’ın en önemli doğal alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Yeniden Ormanlaştırma ve Orman Plantasyonları

1. Restorasyon faaliyetlerinin bozulmuş alanlarda yoğunlaştırılması ve kuru tarım alanlarının orman plantasyonları için kullanılması
2. Bozulmuş alanlarda yerel türlerin tohum veya fidanları kullanılarak zenginleştirme çalışmaları yoluyla orman restorasyonunun gerçekleştirilmesi
3. Koruma öncelikli yaklaşım benimsenerek, ağaç tohumu veya fidan dikimi yoluyla ormanların restore edilmesi
4. 5 yıllık Ulusal Kalkınma Programı süresince yeşil alanların ve orman plantasyonlarının 500.000 hektara kadar artırılması
5. Geleneksel otlatma sınırları esas alınarak, kısıtlı alanlardaki ormancılık planlarının yönetiminin yerel halka devredilmesi yoluyla restorasyon çalışmalarının yürütülmesi